Back to top

Aktualności

Jesteś tutaj

Aktualności

Mistrzowie czytają. Andrzej Seweryn

Andrzej Seweryn przeczyta fragmenty utworu „My, Żydzi Polscy” Juliana Tuwima przy akompaniamencie Dariusza Falany (klarnet).

„My, Żydzi polscy” to najbardziej osobisty i poruszający utwór Juliana Tuwima. Utwór szczególny, nigdy dotąd nieopublikowany przez żadne wydawnictwo literackie. Nie znajdziemy go w żadnym, nawet wielotomowym wydaniu dzieł Tuwima. Poeta napisał go na emigracji i opublikował w sierpniu 1944 roku w londyńskim miesięczniku „Nowa Polska”, redagowanym przez Antoniego Słonimskiego. Zadedykował go matce, która zginęła w warszawskim getcie. Usiłował w nim wyjaśnić Żydom, dlaczego czuje się Polakiem, a Polakom – dlaczego czuje się Żydem. W rezultacie powstał poemat liryczny (przez krytyków określany jako manifest poetycki, spowiedź, wyznanie, dokument literacki) przedstawiający losy Żydów polskich – pomnik narodu, którego już nie ma.

„My, Żydzi polscy” to odpowiedź na „pytanie w pewnym stopniu uzasadnione – tłumaczy Julian Tuwim. – Zadają mi je Żydzi, którym zawsze tłumaczyłem, że jestem Polakiem, a teraz zadadzą mi je Polacy, dla których, w znakomitej ich większości, jestem i będę Żydem. Oto odpowiedź dla jednych i drugich. ...”

 

„...Jestem Polakiem, bo tak mi się podoba. (…) Polak - bo się w Polsce urodziłem, wzrosłem, wychowałem, nauczyłem; bo w Polsce byłem szczęśliwy i nieszczęśliwy; bo z wygnania chcę koniecznie wrócić do Polski, choćby mi gdzie indziej rajskie rozkosze zapewniano. Polak - bo dla czułego przesądu, którego żadną racją ani logiką nie potrafię wytłumaczyć, pragnę, aby mnie po śmierci wchłonęła i wessała ziemia polska, nie żadna inna. Polak - bo mi tak w domu rodzicielskim po polsku powiedziano; bo mnie tam polską mową od niemowlęctwa karmiono; bo mnie matka uczyła polskich wierszy i piosenek; bo gdy przyszedł pierwszy wstrząs poezji, to wyładował się polskimi słowami; bo to co w życiu stało się najważniejsze - twórczość poetycka - jest nie do pomyślenia w żadnym innym języku, choćbym nim jak najbieglej mówił. Polak - bo po polsku spowiadałem się z niepokojów pierwszej miłości i po polsku bełkotałem o jej szczęściu i burzach. Polak dlatego także, że brzoza i wierzba są mi bliższe niż palma i cytrus, a Mickiewicz i Chopin drożsi niż Szekspir i Beethoven. Drożsi dla powodów, których znowu żadną racją nie potrafię uzasadnić. Polak - bo przejąłem od Polaków pewną ilość ich wad narodowych. Polak - bo moja nienawiść do faszystów polskich jest większa, niż do faszystów innych narodowości. I uważam to wszystko za bardzo poważną cechę.”

Julian Tuwim, „My, Żydzi polscy”

Andrzej Seweryn - aktor i reżyser teatralny i filmowy; pedagog. W 1968 r. ukończył PWST w Warszawie (w latach 1972-1974 był tam wykładowcą) i został zaangażowany do Teatru Ateneum, w którym pracował do 1980 roku. Popularność zdobył na początku lat 70. dzięki rolom w spektaklach Teatru Telewizji, takim jak George w „Naszym mieście” Wildera, Orestes w „Andromasze” Eurypidesa, Gustaw w „Ślubach panieńskich” Fredry, Jan w „Żeglarzu” Szaniawskiego, Willie w „Niemcach” Kruczkowskiego czy tytułowy „Henryk V” Szekspira. Jego pierwsza wybitna rola filmowa to Maks Baum w „Ziemi obiecanej” A. Wajdy (1974). Zagrał również w takich filmach jak: „Na srebrnym globie” A. Żuławskiego, „Dziecinnych pytaniach” J. Zaorskiego, „Granicy” J. Rybkowskiego oraz w „Człowieku z żelaza”, „Bez znieczulenia” i „Dyrygencie” A. Wajdy. Na małym ekranie pojawiał się m.in. w serialach: „Noce i dnie” (1975), „Polskie drogi” (1976), „Rodzina Połanieckich” (1978).

W 1980 roku wyjechał do Paryża, by zagrać w „Onych” Witkacego w reżyserii Wajdy i zaraz potem otrzymał etat w l'École du Théâtre National de Chaillot. Po obejrzeniu Seweryna w roli Mistrza w adaptacji powieści Michaiła Bułhakowa (1983) w paryskim Theatre de la Ville, Peter Brook zaangażował go do „Mahabharaty”, teatralnego widowiska, które grane było na całym świecie przez cztery lata.

Był wykładowcą Wyższej Szkoły Sztuki i Technik Teatralnych w Lyonie, a potem do 2010 r. Wyższego Konserwatorium Narodowego Sztuk Dramatycznych w Paryżu.

W 1993 roku Seweryn otrzymał angaż - jako trzeci cudzoziemiec w historii teatru francuskiego - do Comédie Française, jednego z najbardziej prestiżowych zespołów teatralnych na świecie. Na narodowej scenie Francji zadebiutował tytułową rolą w „Don Juanie” Molièra (1993). Zdobył uznanie publiczność i krytyki również główną rolą w „Mieszczaninie szlachcicem" Molièra; wystąpił jako Gajew w „Wiśniowym sadzie" Czechowa, Klaudiusz w „Hamlecie" Szekspira, Prezydent w „Intrydze i miłości" Schillera czy Shylock w "Kupcu weneckim" Szekspira. W Comédie Française wyreżyserował chwalone spektakle: „Małżeństwo z przymusu" Molièra (1999), "Zło krąży" Audibertiego (2000), „Wieczór Trzech Króli” Szekspira (2003).

W kinie francuskim najważniejszymi osiągnięciami Seweryna są: Steiner w „Amoku” (1992), za którą otrzymał nagrodę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Kairze, Hebrard w nagrodzonych Oscarem „Indochinach” (1992) oraz dwie role przywódców Wielkiej Rewolucji Francuskiej: Bourdona w „Dantonie” Andrzeja Wajdy (1982) i Robespierre’a w „Rewolucji francuskiej” (1989) Richarda T. Heffrona i Roberta Enrico.

Od 1989 Andrzej Seweryn coraz częściej pracuje w Polsce. Na początku lat 90. zagrał kilka wybitnych ról w Teatrze Telewizji, m.in. tytułowego „Ryszarda III” (1989, reż. F. Falk) i „Koriolana” (1995, reż. M. Bork) Szekspira oraz „Don Juana” Molièra (1995, reż. L. Wosiewicz). Za rolę w „Krawcu” Mrożka (1997, reż. M. Kwieciński) otrzymał nagrodę aktorską na VI Ogólnopolskim Konkursie na wystawienie polskiej sztuki współczesnej. Dla Teatru Telewizji Seweryn przygotował „Tartuffe'a, czyli obłudnika” Molièra (2002) i przeniesioną w słowiańskie realia „Antygonę” Sofoklesa (2004). Na deskach teatrów warszawskich Andrzej Seweryn wyreżyserował „Ryszarda II” Szekspira (Teatr Narodowy, 2004) i „Dowód” D. Auburna (Teatr Polonia w Warszawie, 2008), w którym zagrał Roberta.

Pod koniec lat 90. coraz częściej występuje w polskich produkcjach filmowych. Zagrał m.in. Jeremiego Wiśniowieckiego w „Ogniem i mieczem” J. Hoffmana (1999), Sędziego w „Panu Tadeuszu” i Rejenta Milczka w „Zemście" A. Wajdy (2002). Za rolę Stefana Wyszyńskiego w filmie Teresy Kotlarczyk "Prymas. Trzy lata z tysiąca" (2000) otrzymał Złotą Kaczkę przyznawaną przez miesięcznik FILM oraz nagrodę Telewizji Polskiej na XXV Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. W 2006 roku debiutował jako reżyser filmem „Kto nigdy nie żył...". W 2010 roku wystąpił w głośnym filmie „Różyczka” w reż. J. Kidawy-Błońskiego.

Laureat wielu nagród i wyróżnień, m.in. Srebrnego Niedźwiedzia za rolę Adama w „Dyrygencie” na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie, Orderu Sztuk Pięknych i Nauk Humanistycznych Republiki Francuskiej. W 1997 roku został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 2006 roku otrzymał Złoty Medal Gloria Artis - Zasłużony Kulturze, nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Legię Honorową Republiki Francuskiej.

Od 1 stycznia 2011 roku jest Dyrektorem Naczelnym Teatru Polskiego w Warszawie (w którym również gra w spektaklach i reżyseruje).

 

Miejsce: Synagoga im. Nożyków
ul. Twarda 6 

UWAGA! Ze względów bezpieczeństwa prosimy o niezabieranie ze sobą ostrych przedmiotów, gazu pieprzowego itp. Z powody procedur prosimy też o przybycie 20 minut wcześniej.
Bardzo prosimy o dostosowanie stroju do miejsca. Panów obowiązuje nakrycie głowy, prosimy o nie przychodzenie w krótkich spodenkach. Panie powinny mieć zakryte ramiona.

Wstęp wolny.

Partnerem wydarzenia jest Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie.